O sposobie oddychania decyduje nie tylko jego szybkość
- Po wysiłku lub upale dyszenie zwykle stopniowo słabnie po odpoczynku w chłodnym miejscu.
- Oddech w spoczynku powinien zazwyczaj mieścić się w granicach 12-30 ruchów klatki piersiowej na minutę.
- Sinawy, szary lub bardzo blady język i dziąsła oznaczają stan nagły.
- Oddychanie z wysiłkiem brzucha, wyciągniętą szyją lub przy otwartym pysku wymaga pilnej pomocy.
- Nie podawaj samodzielnie leków i nie zmuszaj psa do jedzenia ani picia.
Jak odróżnić zwykłe dyszenie od duszności
Pies chłodzi organizm głównie przez ziajanie, dlatego szybszy oddech po biegu, zabawie, stresie albo spacerze w ciepły dzień nie musi oznaczać choroby. Powinien jednak wyraźnie zwolnić po kilku minutach odpoczynku, gdy zwierzę przebywa w chłodnym i spokojnym miejscu.
Niepokój budzi nie sama liczba oddechów, ale przede wszystkim wysiłek wkładany w każdy oddech. Pies z dusznością może mocno pracować bokami brzucha, szeroko rozstawiać łokcie, wyciągać szyję, unosić głowę i niechętnie się kłaść. Czasem słychać świsty, charczenie, furczenie albo głośny oddech.
Oddech warto policzyć, gdy pies śpi lub spokojnie leży, a nie zaraz po spacerze. Jeden ruch klatki piersiowej w górę i w dół oznacza jeden oddech. Policz je przez 30 sekund i pomnóż wynik razy dwa. Utrzymujące się wartości powyżej około 30-35 oddechów na minutę w czasie snu są powodem do kontaktu z weterynarzem, szczególnie jeśli pojawia się kaszel, osłabienie lub niepokój.
Sam pomiar nie zastąpi badania. Pies może mieć poważny problem mimo umiarkowanej częstotliwości oddechu, a po stresie jego oddech może być szybki, lecz niekoniecznie chorobowy. Najwięcej mówi połączenie kilku objawów oraz to, czy stan poprawia się po odpoczynku.
Kiedy potrzebna jest natychmiastowa pomoc
Trudności w oddychaniu traktuję jako sytuację pilną, gdy nie mijają po uspokojeniu psa albo szybko się nasilają. W takim przypadku nie czekaj na wolny termin w zwykłym gabinecie. Zadzwoń do najbliższej lecznicy lub całodobowej kliniki i powiedz, że zwierzę ma problemy z oddychaniem.
- pies oddycha z wysiłkiem, a brzuch mocno pracuje przy każdym wdechu,
- oddycha przez szeroko otwarty pysk mimo braku wysiłku i upału,
- ma siny, szary, fioletowy albo kredowobiały język lub dziąsła,
- stoi z wyciągniętą szyją i nie może znaleźć wygodnej pozycji,
- słychać nasilające się świsty, charczenie lub odgłosy dławienia,
- dochodzi do omdlenia, zapaści, drgawek, silnego osłabienia albo dezorientacji,
- objawy pojawiły się nagle po zadławieniu, urazie, ukąszeniu lub kontakcie z toksyną,
- pies był zamknięty w nagrzanym samochodzie albo przegrzał się na spacerze.
Według zaleceń Cornell University College of Veterinary Medicine duszność, która nie ustępuje w spoczynku, jest traktowana jako nagły przypadek weterynaryjny. Nie próbuj wtedy ustalać diagnozy w domu. Przy problemach z oddychaniem stan może pogorszyć się w ciągu kilku minut, zwłaszcza u małych psów, seniorów i ras krótkoczaszkowych.
Co może powodować ciężki oddech u psa
Przyczyn jest wiele i mogą dotyczyć dróg oddechowych, płuc, serca albo całego organizmu. Ten sam objaw może oznaczać zarówno przegrzanie, jak i ciało obce w gardle, dlatego nie da się wiarygodnie rozpoznać choroby wyłącznie na podstawie obserwacji.
Wysiłek, upał, stres i ból
Najłagodniejszy scenariusz to dyszenie po bieganiu, emocjach lub przebywaniu w wysokiej temperaturze. Jeśli oddech szybko wraca do normy, dziąsła mają prawidłowy różowy kolor, a pies zachowuje się zwyczajnie, zwykle wystarczy odpoczynek i dostęp do świeżej wody.
Podobnie może reagować pies odczuwający ból, gorączkę albo silny lęk. Jeżeli jednak szybkie oddychanie powtarza się bez wyraźnego powodu, nie warto tłumaczyć go samym stresem. To częsty sposób przeoczenia choroby.Problemy z nosem, gardłem i tchawicą
Zwężone drogi oddechowe utrudniają przepływ powietrza. Przyczyną może być ciało obce, obrzęk po reakcji alergicznej, zapalenie, porażenie krtani albo zapadanie się tchawicy. U buldogów, mopsów, shih tzu i innych ras krótkoczaszkowych oddychanie bywa utrudnione anatomicznie, a upał i stres szybko pogarszają sytuację.
Głośny wdech, krztuszenie, kaszel przypominający trąbienie lub nagłe próby łapania powietrza sugerują, że problem może znajdować się w górnych drogach oddechowych. Przy podejrzeniu zadławienia nie wkładaj ręki głęboko do pyska. Możesz wepchnąć przedmiot jeszcze dalej albo zostać ugryziony, dlatego najbezpieczniejszy jest szybki transport do lecznicy.
Choroby płuc i klatki piersiowej
Zapalenie płuc, zachłyśnięcie treścią pokarmową, obrzęk płuc, krwawienie, odma albo płyn w klatce piersiowej mogą powodować wyraźną duszność. Czasami pojawia się kaszel, gorączka lub wydzielina z nosa, ale nie zawsze. Brak kaszlu nie wyklucza poważnej choroby płuc.
Po urazie, upadku lub potrąceniu problem może wystąpić z opóźnieniem. Nawet jeśli pies początkowo chodzi i reaguje normalnie, narastający oddech, osłabienie lub bladość dziąseł wymagają pilnego badania.
Przeczytaj również: Atopowe zapalenie skóry u psa - Skuteczne leczenie i ulga!
Serce i choroby ogólnoustrojowe
Choroby serca mogą prowadzić do zastoju krwi i gromadzenia się płynu w płucach. Często wcześniej pojawiają się męczliwość, kaszel po odpoczynku, niechęć do spacerów albo szybszy oddech podczas snu. U starszego psa regularne liczenie oddechów w czasie snu może pomóc zauważyć pogorszenie, ale nie zastępuje kontroli kardiologicznej.
Szybkie oddychanie może też towarzyszyć anemii, zatruciu, zaburzeniom metabolicznym, chorobom neurologicznym i silnemu bólowi. Dlatego nie zakładaj automatycznie, że każdy kaszel oznacza serce albo że każdy świst jest alergią.
Co zrobić przed przyjazdem do weterynarza
Najważniejsze jest ograniczenie stresu i wysiłku. Pies powinien pozostać w chłodnym, dobrze wentylowanym miejscu, a podczas transportu trzeba utrzymać spokojną atmosferę. Jeśli może siedzieć lub leżeć, pozwól mu wybrać pozycję, w której oddycha najłatwiej.
- Zadzwoń do lecznicy i opisz kolor dziąseł, sposób oddychania, czas trwania objawów oraz ewentualny uraz lub przegrzanie.
- Ogranicz ruch. Nie zachęcaj psa do chodzenia, biegania ani wskakiwania do samochodu.
- Zapewnij chłód, ale nie przykładaj lodu bezpośrednio do skóry i nie zanurzaj osłabionego zwierzęcia w lodowatej wodzie.
- Nie zakładaj kagańca psu, który ma duszność, wymiotuje albo może mieć niedrożne drogi oddechowe.
- Nie podawaj ludzkich leków, syropów, leków przeciwkaszlowych ani moczopędnych bez decyzji lekarza.
- Jeśli to bezpieczne, nagraj krótki film pokazujący oddech. Taki materiał może pomóc, gdy objawy osłabną przed badaniem.
W samochodzie najlepiej utrzymać niską temperaturę i zapewnić dopływ świeżego powietrza. Małego psa można ułożyć na mostku z wyprostowaną szyją, ale nie wciskaj go na siłę do pozycji, której sam nie wybiera. W przypadku zapaści lub sinienia nie trać czasu na domowe metody, tylko jedź bezpośrednio po pomoc.
Jak wygląda diagnostyka i leczenie
W lecznicy lekarz najpierw ocenia, czy pies otrzymuje wystarczającą ilość tlenu i czy potrzebuje natychmiastowej stabilizacji. Badanie może rozpocząć się od obserwacji z dystansu, pomiaru temperatury, oceny koloru błon śluzowych, osłuchania i sprawdzenia nasycenia krwi tlenem. Stresujące procedury nie powinny opóźniać podania tlenu, jeśli zwierzę wyraźnie się dusi.
Dalsze testy zależą od stanu pacjenta. Lekarz może zalecić morfologię i biochemię krwi, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, badanie ultrasonograficzne, EKG, echo serca albo bronchoskopię. Nie każdy pies potrzebuje pełnego pakietu badań od razu, ponieważ w pierwszej kolejności trzeba bezpiecznie wyrównać oddychanie.
Leczenie nie jest uniwersalne. Przy ciele obcym konieczne może być jego usunięcie, przy obrzęku lub reakcji alergicznej stosuje się leki dobrane do sytuacji, a przy płynie lub powietrzu w klatce piersiowej czasem potrzebne jest odbarczenie. Antybiotyk, steryd czy lek moczopędny ma sens tylko przy określonym rozpoznaniu, dlatego podawanie przypadkowego preparatu może opóźnić właściwą pomoc.
Jeśli objawy są łagodne, ale powracają, umów wizytę w najbliższym możliwym terminie. Dotyczy to szczególnie psa, który coraz szybciej się męczy, chrapie głośniej niż wcześniej, kaszle po położeniu się albo ma podwyższoną częstość oddechów podczas snu.
Nie czekaj na dodatkowy objaw, gdy oddech wyraźnie się zmienił
Najprostsza zasada jest taka, że dyszenie po wysiłku powinno słabnąć, a oddychanie z widocznym wysiłkiem, sinieniem lub niepokojem wymaga pilnej reakcji. Sprawdź kolor dziąseł, policz oddechy w spoczynku i obserwuj pracę brzucha, ale nie próbuj na tej podstawie samodzielnie rozpoznawać choroby.
Jeśli masz wątpliwości, lepiej skontaktować się z lecznicą zbyt wcześnie niż przegapić moment, w którym pies potrzebuje tlenu. Przy problemach oddechowych szybki, spokojny transport i ograniczenie stresu mogą mieć większe znaczenie niż poszukiwanie domowego sposobu na chwilową poprawę.
